Wes Craven

Najbardziej znany i najpopularniejszy współczesny reżyser horrorów. Także scenarzysta, producent i aktor. Uważa się go również za jednego z lepszych twórców tego gatunku filmowego. Niewątpliwie jedna z najjaśniejszych postaci współczesnego horroru amerykańskiego. Zarazem jeden z niewielu, którzy tworząc w tym gatunku filmowym odnieśli sukces komercyjny i przyczynili się do jego popularyzacji na całym świecie.

Urodził się i wychowywał w rodzinie Baptystów i miał dość nieszczęśliwe dzieciństwo. Na okres studiów opuścił rodzinną miejscowość i wyjechał do Illinois. Tam, w 1963 roku doktoryzował się w dziedzinie psychologii. W tym samym roku otrzymał doktorat z literatury angielskiej, który rok później zamienił na tytuł profesora. W tym czasie podjął się pracy wykładowcy na wyższej uczelni oraz po raz pierwszy się ożenił. Małżeństwo nie okazało się jednak zbyt trwałe, mimo że zaowocowało dwójką dzieci. Po jego rozpadzie Wes podjął się pracy w studiu filmowym. Tam poznał Seana S. Cunninghama, z którym wspólnie wyreżyserował film "Together". Dzięki temu uzyskał możliwość nakręcenia swojego debiutu filmowego, którym okazał się wstrząsający film "Last House on the Left" (1972), będący osobliwą wariacją filmu Ingmara Bergmana "The Virgin Spring" ("Źródło"). Z pewnością jest to jeden z najważniejszych filmów w jego karierze. Bardzo brutalna, epatująca przemocą i szokująca opowieść o gwałcie i zemście ( tzw. "rape & revenge" ) wywołała prawdziwą falę oburzenia ze strony nie tylko krytyki, ale i części publiczności. Wielokrotnie posądzano reżysera o stosowanie "przemocy dla przemocy". Film poddawano niezliczonym ingerencjom cenzury i wielu krajach jak np. Australii czy Wielkiej Brytanii, gdzie w latach 80-tych dostał się na listę "Video Nasties", pozostaje zakazany po dzień dzisiejszy. Jednocześnie "Last House on the Left" zebrał też wiele pozytywnych recenzji i odniósł bardzo duży sukces pośród sporej części publiczności. Mimo to na kolejny film trzeba było czekać aż pięć lat, kiedy to Craven powrócił z horrorem, obecnie zaliczanym już do klasyki gatunku. Był to obraz "The Hills Have Eyes" (1977), utrzymany w podobnym stylu co słynna "Teksańska Masakra Piłą Mechaniczną" Tobe Hoopera z 1974 roku i wielokrotnie do niego porównywany. Dzięki "The Hills Have Eyes" reżyser udowodnił że posiada autentyczny talent i od tej pory zaczął konsekwentnie ( właściwie z jednym wyjątkiem ) realizować horrory. W 1982 roku nakręcił adaptację popularnego w Stanach Zjednoczonych komiksu o naukowcu przemieniającym się w wyniku nieudanego eksperymentu w potwora-roślinę. Film "Swamp Thing" ("Potwór z Bagien") (1982), w którym po raz kolejny zagrał znany z "Last House On the Left" David Hess, spotkał się raczej z chłodnym przyjęciem fanów, bo odbiegał znacznie od tego co do tej pory prezentował reżyser. W końcu nadszedł rok premiery jednego z najbardziej znanych horrorów w dziejach kina i zdecydowanie najważniejszego filmu w całej filmowej karierze amerykańskiego reżysera. W 1984 powstał "A Nightmare on Elm Street" ("Koszmar z Ulicy Wiązów") (1984), dzięki któremu narodziła się jedna z najsłynniejszych i najbardziej charakterystycznych postaci jaka kiedykolwiek pojawiła się w filmowym horrorze. Mowa oczywiście o facecie w wymiętym kapeluszu, odzianym w zielono-czerwony sfatygowany sweter i z rękawicą z ostrymi nożami - Freddy'm Kruegerze, wielokrotnym mordercy dzieci, spalonym przez ich rodziców, który odrodził się i zaczął nawiedzać i zabijać nastolatków w snach. Film ten przyniósł Cravenowi niezwykłą sławę i zapewnił spektakularny sukces finansowy, a z grającego główną rolę Roberta Englunda gwiazdę horrorów. Jednocześnie dał początek jednej z najbardziej znanych serii horrorów w dziejach kina, rozpoznawanej nawet przez laików. Od tej pory Craven stał się jednym z najbardziej popularnych twórców gatunku i ugruntował sobie pozycję jako czołowy przedstawiciel amerykańskiego horroru. Mimo olbrzymiej popularności historii o Kruegerze reżyser zrezygnował z nakręcenia kolejnej części. Przy okazji warto wspomnieć, że tytułowa "Elm Street" znajduje się w miasteczku Potsdam w Nowym Yorku, gdzie swego czasu wykładał Wes Craven, a postać Freddy'ego prawdopodobnie jest uosobieniem ucznia, który dręczył reżysera w liceum. W 1985 roku powstał za to film "The Hill Have Eyes 2" ("Wzgórza Mają Oczy") ( u nas bezczelnie wydany jako "jedynka" ), który jednak okazał się dość rozczarowujący w stosunku do części pierwszej, co jednak nie zachwiało mocną już wtedy pozycją Cravena. Następnym dobrym filmem okazał się obraz "The Serpent and the Rainbow ("Wąż i Tęcza") (1988), historia o voodoo z Billem Pullmanem w roli głównej. Za scenariusz do tego filmu posłużyły zapiski wieloletniego badacza tej tajemniczej religii Wade Davisa. Rok później Craven nakręcił dość nieudany film, będący właściwie kopią swojego własnego dzieła. "Shocker" ("Shocker"/"Zbrodnia ze Snu") (1989), bo o nim mowa, był bowiem próbą powtórzenia sukcesu jaki reżyser odniósł przy okazji filmu "Koszmar z Ulicy Wiązów". Jednak tym razem nie zrobiło to już takiego wrażenia i film okazał się dość przeciętną produkcją. Wobec tego faktu oraz ze względu na to, że jego kolejny film również nie zdobył wielkiej popularności reżyser zdecydował się powrócić do znanego tematu i w 1994 roku zrealizował kolejną, siódmą już część serii o demonicznym Freddie'm Kruegerze. "New Nightmare" ("Nowy Koszmar Wesa Cravena") okazał się całkiem miłą odmianą po dość nieudanych poprzednich częściach serii. Rok później Craven podjął się dość ryzykownego przedsięwzięcia przy okazji filmu "Vampire in Brooklyn" ("Wampir w Brooklynie") (1995) z Eddie Murphy'm w roli głównej. Film okazał się kompletna klapą i jest uważany za jeden z najgorszych z karierze amerykańskiego reżysera. Craven powrócił jednak rok później i to w wielkim stylu z horrorem, w którym ironicznie odniósł się do całego gatunku filmowego pt. "Scream" ("Krzyk") (1996). Okazał się on wielkim hitem na całym świecie, również w Polsce. Od niego zaczęła się nowa fala w amerykańskim horrorze, która trwa po dzień dzisiejszy - od tej pory nastała moda na teen slashery, w których morderca zbiera żniwo wśród nastoletnich uczniów. Rok później reżyser nakręcił drugą część trylogii "Krzyk", a w 2000 bardzo słabą ostatnią część. Jednak między "Krzykiem 2" i "Krzykiem 3" Wes Craven zaskoczył wszystkich. Postanowił na chwilę odetchnąć od horroru i zdecydował się nakręcić coś zupełnie innego. Był to wzruszający dramat z Meryl Streep w roli głównej pt. "Music Of The Heart" ("Koncert Na 50 Serc") (1999), w którym udowodnił, że potrafi zrobić dobre kino nawet nie spod znaku horroru.

Obecnie reżyser pracuje nad kilkoma projektami. Ma m.in. wyreżyserować "Pulse" (2004), przeróbkę japońskiego horroru pt. "Kaïro" Kiyoshi Kurosawy, utrzymaną w konwencji horroru nową wersję "Alicji W Krainie Czarów" Lewisa Carrolla opartą o grę komputerową "American McGee's Alice" pt. "Alice".

Wes Craven potrafi stworzyć na długo zapadające w pamięć, charakterystyczne postaci. Oczywiście na pierwszy plan wysuwa się się tutaj słynny Freddie Krueger, który stał się jedną z ikon współczesnego horroru. Ale to nie wszystko. Także postać zabójcy z "Krzyku" ubranego w czarny płaszcz i maskę, której wzór zaczerpnięto z obrazu Edwarda Muncha pt. "Krzyk" jest jedną z najczęściej rozpoznawalnych motywów we współczesnym kinie horroru. Nawet jeśli film nie odniósł wielkiego sukcesu jak np. "Shocker", pierwsze skojarzenie wywołuje z pewnością tytułowa postać mordercy, odzianego w pomarańczowy więzienny strój. Często buduje swoje film na podstawie kontrastu. Lubi mieszać świat rzeczywisty ze światem fikcji, jawę ze snem, świadomość z urojeniami itp. ("A Nightmare on Elm Street", "The Serpent and the Rainbow", "Shocker") Zawsze stara się podchodzić z dystansem do tego co robi, stąd często jego horrory zawierają elementy autoironii i często okraszone są wyczuwalnym humorem.

Wybrana filmografia:

• "Last House on the Left" "The Grim Company"( 1972 )
• "The Hills Have Eyes"( 1977 )
• "Stranger in our House" "Summer of Fear"( 1978 )
• "Deadly Blessing"( 1981 )
• "Swamp Thing" "Potwór z Bagien"( 1982 )
• "Invitation to Hell"( 1984 )
• "A Nightmare on Elm Street" "Koszmar z Ulicy Wiązowej"( 1984 )
• "Chiller" "Morderczy Chłód"( 1985 )
• "The Hills Have Eyes 2" "Wzgórza Mają Oczy"( 1985 )
• "Deadly Friend" "Przyjaźń na Śmierć i Życie"( 1986 )
• "The Serpent and the Rainbow"
• "Wąż i Tęcza"( 1988 )
• "Shocker" "Shocker" / "Zbrodnia ze Snu"( 1989 )
• "Night Visions" "Nocne Zjawy"( 1990 )
• "The People under the Stairs" "W Mroku pod Schodami"( 1991 )
• "New Nightmare" "Wes Craven's New Nightmare" / "A Nightmare on Elm Street 7" "Nowy Koszmar Wesa Cravena" / "Koszmar z Ulicy Wiązów 7"( 1994 )
• "Vampire in Brooklyn" "Wampir w Brooklynie"( 1995 )
• "Scream" "Krzyk"( 1996 )
• "Scream 2" "Krzyk 2"( 1997 )
• "Scream 3" "Krzyk 3"( 2000 )
• "Pulse"( 2004? )
• "Alice"( 2004? )