Lucio Fulci

Czołowy przedstawiciel włoskiego horroru. Mimo, że na początku kręcił filmy z zupełnie odmiennych gatunków, sławę przyniosły mu bardzo krwawe, często szokujące obrazy, zwłaszcza nakręcone na przełomie lat 70-tych i 80-tych filmy o zombie. Dzięki nim zyskał sobie miano jednego z najlepszych reżyserów gore w historii kina i doczekał się miana "Ojca Chrzestnego Gore".

Początkowo studiował medycynę i jednocześnie pracował jako krytyk filmowy. Później trafił do studia filmowego "Experimental Film Studios", gdzie zaczął pisać pierwsze scenariusze, a w związku z brakiem pieniędzy postanowił wziąć się także za reżyserię. Początkowo tworzył komedie, podejmując m.in. trwającą 10 lat współpracę ze znanym i popularnym komikiem włoskim Steno. Zadebiutował w 1959 filmem "I Landri", w którym główną rolę zagrał inny słynny włoski komik Toto. Komedia ta okazała się jednak wielką klapą. Nie zrażony tym Fulci nakręcił jeszcze parę podobnych obrazów, z których największym sukcesem cieszył się "Ragazzi Del Jukebox" i "I Die Della Legione Straniera" oraz "I Maniaci" z duetem Franco i Ciccio. W tym samym czasie pracował jako asystent takich reżyserów jak Riccardo Freda czy Marino Girolami. Wtedy to skierował się w stronę innych gatunków. Pierwszym znaczącym filmem była "Una Sull'Altra" (1969), połączenie dramatu i thrillera z elementami charakterystycznymi dla nurtu giallo. Kolejną pozycją w dorobku reżysera był skandalizujący dramat pt. "Beatrice Cenci" (1969), mało znany, ale niezwykle ważny film w karierze reżysera. Wywołał on olbrzymią falę krytyki swoim negatywnym podejściem do Kościoła Katolickiego, a część widzów domagała się nawet egzekucji reżysera ! Nie przeszkodziło to jednak Fulci'emu uznać go po latach za swój najlepszy film. Ku całkowicie innemu kinu Fulci zwrócił się na początku lat 70-tych kiedy to nakręcił "Una Lucertola Con La Pelle Di Donna" (1971), bardzo krwawy film należący do święcącego wtedy triumfy popularności nurtu giallo. Już wtedy Fulci miał bardzo poważne kłopoty z cenzurą, głównie za sprawą słynnej sceny z rozrywanymi psami w laboratorium. Reżyser został oskarżony o mordowanie żywych zwierząt, ale na szczęście twórca efektów specjalnych Carlo Rambaldi udowodnił, że były to tylko sztuczne modele. Następnym ważnym filmem był "Non Si Sevizia Un Paperino" (1972) jeden z najciekawszych filmów nurtu giallo, a zarazem jeden z najlepszych dzieł reżysera według krytyków. W następnych latach Fulci odszedł na pewien czas od kręcenia podobnych filmów i skoncentrował się na tworzeniu w innych gatunkach ( m.in. spaghetti western "I Quattro Dell'Apocalypse"/"Four Horsemen Of The Apocalypse" ). Do horroru powrócił dopiero w 1979 roku. Wtedy to włoscy producenci zachwyceni sukcesem komercyjnym "Dawn Of The Dead" Georga A. Romero postanowili stworzyć własny film o zombie. Fabrizio De Angelis, któremu bardzo podobał się wcześniejszy film Fulci'ego, inspirowany twórczością Edgara Allana Poe "Sette Note In Nero" (1977) postanowił powierzyć wyreżyserowanie tego filmu właśnie jemu. Tak powstał jeden z najsłynniejszych filmów włoskiego twórcy, który jednocześnie zapoczątkował we Włoszech falę filmów o zombie. Film został zatytułowany "Zombie 2" ("Zombie 2") (1979), ponieważ miała to być oficjalna kontynuacja dzieła Romero, wyświetlanego we Włoszech pt. "Zombie". Mimo wielokrotnych ingerencji cenzury ( chodzi głównie o głośną scenę, w której kawałek drewna przebija oko ) i miażdżących opinii krytyki, fani byli zachwyceni, a sam Fulci zyskał sobie jeszcze większą sławę w świecie horroru. "Zombie 2" odniósł także znaczny sukces finansowy, dzięki czemu reżyser mógł kręcić kolejny film. Był to, uważany za jeden z ważniejszych filmów o zombie w dziejach kina, "Paura Nella Citta Dei Morti Viventi" ("Miasto Żywych Trupów") (1980) z jednymi z najbardziej znanych scen gore w historii gatunku, m.in. tą, w której kobieta wymiotuje własnymi wnętrznościami. Mimo, że film ten obfituje w kilka równie mocnych momentów i przez to wielokrotnie nękany był przez cezurę, w jakiś zadziwiający sposób uniknął on wciągnięcia na (nie)chlubną listę Video Nasties, co wydaje się o tyle dziwne, że znalazły się na niej 3 inne filmy reżysera z tego okresu. Jednym z nich był "E Tu Vivrai Nel Terrore - L'Aldila" ("Hotel Siedmiu Bram") (1981), jak się później okazało najbardziej znany i przez zgodną większość fanów uważany za najlepszy film Fulci'ego. Krytycy jednak nie zostawili na nim suchej nitki. "The Beyond" bowiem pozbawiony został jakiejkolwiek właściwie fabuły, koncentrując się wyłącznie na stronie wizualnej ukazującej horror w najróżniejszych postaciach. Obecnie cieszy się mianem pozycji kultowej i niewątpliwie stanowi klasyk gatunku. Bardzo dobrze został także przyjęty jego następny film "Quella Villa Accanto Al Cimitero" ("Dom przy Cmentarzu") (1981), stanowiący obecnie jeden z najlepszych filmów w dorobku reżysera. Rok później Fulci zerwał z tematem zombie i nakręcił swoją niezwykle brutalną wersję słynnej historii o Kubie Rozpruwaczu pt. "Lo Squartatore Di New York" (1982), będącą według słów twórcy, swoistym hołdem dla twórczości Alfreda Hitchcocka. Od filmu "Manahttan Baby" ("Dziecko Manhattanu") (1982) zaczyna się słabszy okres w karierze Włocha, w którym powstało kilka gorszych pozycji w jego filmografii. W tym czasie nakręcono m.in. "Zombie 3" (1988), dość nieudaną kontynuację filmu z 1979 roku. Z powodu m.in. ciągłej zmiany scenariusza Fulci zrezygnował z ukończenia filmu, który ostatecznie jednak ujrzał światło dzienne po tym jak na jego miejsce zajął Bruno Mattei. Efekt był taki, że był to jedyny film, którego Lucio Fulci się wypierał. W tym czasie Fulci zmagał się już dość poważnie z postępującą chorobą, a jego stan zdrowia dodatkowo pogorszyła samobójcza śmierć żony. Stąd w następnych latach spod ręki włoskiego reżysera wyszło jeszcze kilka pozycji z gatunku horroru, które jednak nie zyskały sobie wielkiego uznania. Zdecydowanie jednym z najciekawszych był krwawy, w pewnym sensie autoironiczny "Un Gato Nel Cervello"(1990), zawierający sceny wycięte z innych filmów, zarówno samego Fulci'ego ( np. początkowa scena z piłą mechaniczną pochodząca z "Quando Alice Ruppe Lo Specchio" ) jak i innych reżyserów z którymi współpracował ( np. "Massacre" Andrea Bianchi'ego ). Fulci gra w nim reżysera, cierpiącego z powodu koszmarów, w których popełnia krwawe morderstwa. Mimo stopniowego osłabienia postępującą chorobą Lucio Fulci cały czas pracował. Pożegnalnym filmem Fulci'ego okazał się "Voci Dal Profondo" (1994), będący adaptacją jednego z opowiadań jego autorstwa - "Le Lune Neri". W planach miał już nakręcenie kolejnego horroru. "Wax Mask", który miał być nakręcony na podstawie klasycznej pozycji z 1953 roku pt. "House Of Wax". Jednym z producentów miał zostać m.in. Dario Argento. Niestety nie zdążył już nakręcić tego filmu.

Lucio Fulci zmarł na białaczkę w marcu 1996 roku, po tym jak po zjedzeniu ciastka przed snem zapomniał zaaplikować sobie zastrzyku z insuliny. Pozostał jednak na zawsze w pamięci fanów jako jeden z najlepszych i najciekawszych reżyserów gatunku.

Większość obrazów Fulci'ego to bardzo krwawe, pełne przemocy obrazy. W opinii reżysera miały one na celu szokować widza, tak aby mógł on przeżyć rodzaj oczyszczenia ( katharsis ). Mimo tego wielokrotnie posądzano go o niepotrzebne epatowanie brutalnością ( np. w stosunku do kobiet - "Don't Torture a Duckling", "The New York Ripper" ). Bardzo często zarzuca mu się brak spójnej, sensownej fabuły i ograniczanie się do strony wizualnej ( "The Beyond", "City of the Living Dead" ). Jednym z najważniejszych tematów spotykanych w jego filmach był niechętny stosunek do Kościoła Katolickiego ( "Beatrice Cenci" czy "Don't Torture a Duckling" ), który jednak reżyser dla dobra kariery postanowił później odrobinę stonować. Najczęściej powtarzający się motyw to wyraźna obsesja Fulci'ego dotycząca oczu. Po części wynikała ona ze wspomnianej chęci wywołania wstrząsu u widza ( "Zombie 2", "The New York Ripper", "Voices from Beyond" ), po części ze stylu jaki reprezentował ( m. in. zbliżenia na oczy w momentach grozy - "Zombie 2", "The New York Ripper", "City of the Living Dead" ). Dominującą cechą jego filmów jest także pesymizm, zwłaszcza jeśli chodzi o końcówki ( "City of the Living Dead", "The Beyond" ). Bardzo często w jego filmach występują zwierzęta, głównie psy i koty ( "The Beyond", "A Lizard in a Woman's Skin", "The Black Cat" ). Do jego ulubionych reżyserów należał Alfred Hitchcock, stąd częste odniesienia do jego filmów w twórczości Fulci'ego ( "The House by the Cemetery", "The New York Ripper" ). Idąc zresztą śladami amerykańskiego reżysera, lubił także często występować w swoich filmach w drobnych epizodach, a do obsady starał się nie angażować żadnych gwiazd.

Wybrana filmografia:

• "Una Sull'Altra" "One on top of the Other" / "Perversion Story"( 1969 )
• "Una Lucertola con la Pelle di Donna" "A Lizard in a Woman's Skin" / "Schizoid"( 1971 )
• "Non Si Sevizia un Paperino" "Don't Torture a/the Duckling" / "Long Night Of Exorcism" / "Voodoo"( 1972 )
• "Sette Note in Nero" "The Psychic" / "Murder to the Tune of the Seven Black Notes" "Siedem Czarnych Nut"( 1977 )
• "Zombie 2" "Zombie Flesh Eaters" / "Zombie" "Zombie 2"( 1979 )
• "Paura Nella Città dei Morti Viventi" "City of the Living Dead" / "Gates Of Hell" "Miasto Żywych Trupów"( 1980 )
• "Il Gatto Nero" "The Black Cat"( 1980 )
• "E Tu Vivrai nel Terrore - L'Aldila" "The Beyond" / "Seven Doors Of Death" "Hotel Siedmiu Bram"( 1981 )
• "Quella Villa Accanto al Cimitero" "The House By The Cemetery" "Dom przy Cmentarzu"( 1981 )
• "Lo Squartatore di New York" "The New York Ripper"( 1982 )
• "Manhattan Baby" "Evil Eye" "Dziecko Manhattanu"( 1982 )
• "Murderock - Uccide a Passo di Danza" "Slashdance"( 1984 )
• "Aenigma"( 1987 )
• "Zombie 3" "Zombie Flesh Eaters 2" ( 1988 )
• "Quando Alice Ruppe lo Specchio " "When Alice Broke the Mirror" / "Touch of Death"( 1988 )
• "Il Fantasma di Sodoma" "Sodoma's Ghost"( 1988 )
• "La Dolce Casa Degli Orrori" "The Sweet House of Horrors"( 1989 )
• "La Casa del Tempo" "The House of Clocks"( 1989 )
• "Un Gatto nel Cervello" "A Cat in the Brain" / "Nightmare Concert"( 1990 )
• "Demonia" "Liza"( 1990 )
• "Hansel e Gretel"( 1990 )
• "Door to Silence"( 1991 )
• "Voci dal Profondo" "Voices from Beyond"( 1994 )