Deranged

Edward Gein, który zabijał w latach 50-tych w rolniczym stanie Wisconsin, stał się postacią, na której oparto słynną powieść Roberta Blocha "Psychoza" oraz dreszczowiec Alfreda Hitchcocka pod tym samym tytułem. Oficjalnie Gein zamordował jedynie dwie lokalne kobiety, co wyklucza go z niektórych definicji mordercy seryjnego, lecz podejrzewano go o popełnienie kilku innych morderstw. Jego podstawowym motywem postępowania była potrzeba zdobycia rozmaitych części ciał.

Gein żył samotnie na farmie, odkąd umarli jego matka i brat. Lokalna społeczność uznawała go za nieszkodliwego dziwaka. Nikt nawet nie przypuszczał, że Gein rabował groby od wielu lat, zabierając świeżo zakopane ciała zmarłych. 8 grudnia 1954 roku zabił po raz pierwszy – zamordował 51-letnią Mary Hogan i wywiózł jej zwłoki na farmę. Policja nie wykryła, kto był sprawcą tego morderstwa.

16 listopada 1957 roku zaginęła Bernice Worden, miejscowa sprzedawczyni. Ktoś zapamiętał, że widział Geina w sklepie przed jej zaginięciem. Kiedy policja, pod osłoną nocy, dostała się na jego farmę, odnaleziono min: ludzkie serce na patelni, ludzkie wnętrzności w lodówce, pudełko na buty z 9 waginami w środku, pończochy zrobione z ludzkiej skóry, kamizelkę z kobiecego torsu, talerz na zupę z ludzkiej czaszki, pudełko z 4 nosami, 9 masek sporządzonych z ludzkiej skóry, krzesła obite ludzką skórą, naszyjniki z ludzkich kości i 10 kobiecych głów. Wiele z tych artefaktów polano olejem, aby były giętkie. W szopie Geina odkryto zdekapitowane i wypatroszone ciało Bernice Worden zwisające z haka niczym truchło świeżo ustrzelonego jelenia.

Geinem nie targały silne skłonności do zabijania – on potrzebował jedynie trupów. Kiedy nastawała zimowa pora, nie mógł już wykopywać zwłok z okolicznych cmentarzy, zaczął więc zabijać. Uznano go za szaleńca i umieszczono w szpitalu psychiatrycznym, gdzie zmarł w 1984 roku w wieku 78 lat. Jego farmę spalono.

Na przestrzeni blisko pięćdziesięciu lat powstało wiele horrorów w mniejszym lub większym stopniu opartych na makabrycznych wyczynach Eda Geina. Do najsłynniejszych należą niewątpliwie wspomniana "Psychoza" (1960) Alfreda Hitchcocka, "The Texas Chainsaw Massacre" (1974) Tobe Hoopera i "Deranged" (1974). Pomimo kilku scenariuszowych zmian stylizowany na paradokument horror Jeffa Gillena i Alana Ormsby stanowi najwierniejsze przedstawienie makabrycznych wyczynów wyalienowanego nekrofila ze stanu Wisconsin.

Prostolinijny Ezra Cobb (Roberts Blossom) nie potrafi się otrząsnąć po śmierci kaszlącej krwią, dominującej matki. Po roku samotnego życia na farmie słyszy jej głos. Wykopuje wysuszone zwłoki staruszki z grobu i zawozi je do domu. W jaki jednak sposób zachować matczyne ciało w stanie niepogorszonym? No właśnie, w grę wchodzą taksidermia, balsamowanie i ekskawacja grobów... Popadający w coraz większy obłęd Ezra wpada na pomysł wykopywania kolejnych zwłok z okolicznego cmentarza, aby dostarczyć mamie towarzystwa do plotkowania przy suto zastawionym stole. Jego złowieszcze praktyki umykają uwadze lokalnej społeczności, która postrzega farmera jako nieszkodliwego ekscentryka. Sytuacja zaczyna nabierać rumieńców, kiedy Ezra umawia się na spotkanie z grubą wdową Maureen (znana z "Black Christmas" Boba Clarka, Marian Waldman). Mama zawsze powtarzała, iż tylko jej powinien zaufać, ponieważ wszystkie inne kobiety to ‘dziwki z ropiejącymi ranami’. Niewinne spotkanie zamienia się w seans spirytystyczny, w trakcie którego sprytna wdówka komunikuje się z nieżyjącym mężem. Tragicznie zmarły małżonek za pośrednictwem medium podpowiada farmerowi, aby uprawiał z jego żoną miłość. Już prawie ma dojść do intymnego zbliżenia, lecz nagle Ezra słyszy potępieńczy głos matki: "Zapłatą za grzech jest syfilis i śmierć!". Mężczyzna zabija spragnioną seksu wdowę i przewozi jej trupa na farmę. Od tego momentu zaczyna polować na inne (tym razem młodsze) kobiety...

Scenariusz Alana Ormsby dosyć wiernie podąża za śladami nekrofila z Wisconsin, Eda Geina. Główna różnica tkwi w tym, iż Gein nigdy nie wykopał zwłok swojej matki z grobu tak jak czyni to Ezra. Ed zafascynowany był również eksperymentami nazistów na ludzkim ciele, co w "Deranged" nie zostaje w ogóle zaakcentowane. Owe kosmetyczne zmiany nie rzutują na odbiór całości i zostaną zapewne zauważone jedynie przez najbardziej wymagających widzów pokrótce obeznanych z historią Geina.

Debiutancki horror Gillena i Ormsby’ego to kawał brzydkiego, posępnego i mrocznego kina, któremu nieobce są jednak elementy czarnego humoru ("Mamo, przepraszam, że nazwałem cię świnią.") Reżyserzy nie pieszczą się z widzem oferując kilka odrażających scen. Dla przykładu w jednej z nich Ezra powraca z cmentarza do domu wraz z odcięta głową jego dawnej nauczycielki, po czym wydłubuje jej oczy łyżeczką, rozcina czaszkę piłą i wyjmuje z niej na wierzch rozkładający się mózg. Pechowej kelnerce z baru imieniem Mary na moment przed rozbiciem głowy ogromną kością Ezra nie waha się pokazać bębna oprawionego ludzką skórą! W "Deranged" jest jeszcze więcej niezapomnianych scen: Mary otoczona przez zmumifikowane trupy kobiet w trakcie kolacji, Ezra ubrany w blond perukę i maskę z ludzkiej skóry, pościg po lesie za przerażoną sprzedawczynią (Pat Orr) i patroszenie jej nagiego ciała powieszonego do góry nogami w szopie. Warto w tym momencie zauważyć, iż "Deranged" był jednym z pierwszych filmów nad którego efektami współpracował mistrz charakteryzacji Tom Savini ("Maniac", "The Burning", "The Prowler").

Wreszcie genialny Roberts Blossom jako Ezra Cobb, 37-letni farmer o morderczych skłonnościach, który kompletnie traci kontakt z rzeczywistością. Jego sąsiedzi uznają go za nie wadzącego nikomu ekscentryka, są ślepi na szaleństwo mające miejsce przed ich oczyma. Blossom gra obłąkańca koncertowo, jakby przebywał w somnambulicznym transie, z którego wyrywa go przerażająca żądza zabijania. Napadom jego agresji towarzyszy dziwaczna muzyka pogrzebowa Carla Zittrera zagrana na organach.

Budżet "Deranged" wynosił zaledwie 200 tysięcy dolarów. Pogratulować zatem należy twórcom filmu, ponieważ przy pomocy skromnych środków udało im się stworzyć jeden z najbardziej zapadających w pamięć horrorów lat 70-tych. Zachęcam do jak najszybszego zapoznania się z tym nieco zapomnianym klasykiem gatunku.

Ocena: 5/6

Autor: Embalmer